Autisme en ADHD op één kussen, daar slaapt de frustratie tussen.

Je woont al jaren samen, houdt van elkaar, deelt dezelfde soort humor en toch vraag je je soms af: 𝐻𝑜𝑒 𝑑𝑎𝑛? 𝑉𝑎𝑛 𝑤𝑒𝑙𝑘𝑒 𝑝𝑙𝑎𝑛𝑒𝑒𝑡 𝑘𝑜𝑚 𝑗𝑖𝑗?

Met zo’n 30 jaar ervaring met Samengeleefd Autisme en ruim tien jaar ervaring in het werken met mensen met autisme en ADHD weet ik inmiddels dat verschillen elkaar prachtig kunnen aanvullen, maar ook behoorlijk tot frustratie kunnen leiden.

Vooral de traagheid van de één en de impulsiviteit en onvoorspelbaarheid van de ander vormen een mooie voedingsbodem voor irritatie. Voeg daar het eeuwige vragen aan toe, nooit iets zelf bedenken, denken voor twee en altijd de beslisser en manager zijn. Of het voortdurend zoeken naar spullen van de ander, omdat de chaos groter is dan het geheugen.

Herkenbaar?

Zou je niet even helpen?

Het is 32 graden. Ik sjouw met twee 10 liter emmers water door de tuin. Mijn partner zit buiten onderuitgezakt met een whisky en een peuk te kijken hoe leuk er heen en weer gelopen wordt.

Ik denk bij het voorbij lopen: Zit je lekker? Is er nou echt geen hersencel die bedenkt: ‘Goh schat, zal ik je even helpen?’

Hij kijkt en ziet zijn partner lekker bezig in de tuin, waar ze zo van houdt.

We kunnen toch gewoon gaan?

Telefoon aansluiten. Navigatie instellen. Lampen controleren. Alles lekker rustig aan.

Zucht. Hele grote zucht.

We gaan fu**ing naar de Jumbo! Je weet de weg!

Waar maak jij je druk om, doe is rustig! Is de reactie.

Schat!!! Ik ben in paniek!!!!!!!!!!! Waar zijn mijn autosleutels???????? Bril?????? Telefoon??????????

Gelukkig woont er ook een wandelende zoekmachine in huis. Die zich ondertussen afvraagt: Waarom moet ik altijd op zoek naar jouw rotzooi? Leg ze verdomme op een eigen plek!

Luister je eigenlijk wel?

We noemen het associatief denken. Het ene verhaal gaat naadloos over in het volgende, dat weer overgaat in: O ja, ook interessant… konijn! Ik zie een… oh nee, is toch…

Voor mij zijn die gedachtegangen volkomen logisch. Mijn partner is ergens onderweg de draad kwijtgeraakt, zucht nog eens heel diep en loopt stampend weg.

Twee breinen, twee werkelijkheden

Misschien herken je dit soort situaties. Niet omdat iedere ADHD'er chaotisch is of iedere autistische persoon behoefte heeft aan structuur. Mensen verschillen, ook binnen dezelfde neurodivergente groep.

Maar als je samenleeft met verschillende manieren van denken, informatie verwerken en communiceren, kunnen kleine dingen ineens groot worden. En op een gegeven moment ben je het gewoon zat.

De Britse onderzoeker Damian Milton beschreef het double empathy problem, het probleem van de dubbele empathie. Mensen kunnen elkaar verkeerd begrijpen doordat ze de wereld vanuit verschillende ervaringen en perspectieven bekijken.

Dat betekent dat het onbegrip niet automatisch bij één persoon ligt.

Ik vind het bijvoorbeeld heel logisch dat iemand zijn hulp aanbiedt. Mijn partner vindt het heel logisch dat ik daar steeds om vraag. Ik zie geen probleem in een spontane verandering. Hij begrijpt niet waarom een gemaakte afspraak ineens niet meer geldt.

Wie heeft er dan gelijk?

Dat is nou net waar het ingewikkeld wordt. We beoordelen de reactie van de ander vaak vanuit onze eigen logica, maar ook vanuit onze niet-ingevulde behoeftes.

Het gaat niet om autisme of ADHD. Het gaat om behoeftes bespreken en ook accepteren dat de ander is zoals deze is.

Misschien herken je jezelf in de ADHD'er. Misschien in de persoon met autisme. Misschien wissel je, afhankelijk van de situatie, gewoon van rol.

Deel de humor, lach samen. Het leven is mooi!